Biga Kent Meydanı Tasarımı

Çanakkale’nin Biga ilçesinde yer alan Çiçeklidede Meydanı için geliştirilen Biga Kentsel Tasarım Projesi, kentin tarihsel kimliğini koruyarak daha yeşil, erişilebilir ve yaşayan bir kamusal alan oluşturmayı amaçlayan bir yarışma önerisidir. “Biga’da Bir Ara” fikriyle şekillenen proje, meydanı yalnızca insanların gelip geçtiği bir alan olmaktan çıkararak buluşma, dinlenme, sosyalleşme ve kentin geçmişiyle bağ kurma imkânı sunan bir yaşam alanına dönüştürmeyi hedeflemektedir. Kent meydanı tasarımı, mimari, şehir planlama ve peyzaj kararlarının birlikte ele alındığı bütüncül bir yaklaşımla geliştirilmiştir.

Biga Çiçeklidede Meydanı, tarihi çarşı ile yeni yerleşim alanlarının kesiştiği, yaya ve araç hareketliliğinin yoğun olduğu önemli bir noktada bulunmaktadır. Meydanda yer alan tescilli Çiçeklidede Türbesi, mevcut ağaçlar ve arazinin eğimli yapısı, tasarımın çıkış noktalarını oluşturmuştur. Çanakkale kentsel proje çalışmaları kapsamında değerlendirilebilecek öneride, mevcut ulaşım alışkanlıkları ve kentlilerin uzun yıllardır kullandığı güzergâhlar korunarak meydanın daha düzenli, güvenli ve anlaşılır hâle getirilmesi amaçlanmıştır.

Projenin en belirgin mimari kararlarından biri, yeni yapının arazi eğimine yerleşen yeşil çatı tasarımı olmuştur. Yapının çatısı yalnızca bir örtü olarak değil, insanların üzerinde yürüyebileceği, oturabileceği ve manzarayı izleyebileceği kamusal bir teras olarak düşünülmüştür. Böylece yapı, Çiçeklidede Tepesi’nin doğal görünümünü ve türbenin öncelikli konumunu koruyarak meydanın bir parçasına dönüşmektedir. Farklı kotlara yayılan yeşil yüzeyler, mevcut ağaçlarla bütünleşerek kent merkezinde yeni bir açık alan oluşturmayı hedeflemektedir.

Yapının ara katında, Biga’nın kültürel geçmişini yaşatabilecek el sanatları atölyeleri ve sosyal kullanım alanları önerilmiştir. Kıspetçilik, dokumacılık, sepetçilik ve çancılık gibi geleneksel üretim biçimlerine ayrılan atölyelerle yerel kültürün günlük yaşam içerisinde görünür olması amaçlanmıştır. Bu katta tasarlanan kafe ve yarı açık teras, meydanı farklı açılardan izleme imkânı sunan bir kent balkonu olarak ele alınmıştır. Böylece şehir tasarımı, yalnızca fiziksel çevrenin düzenlenmesiyle sınırlı kalmamış, sosyal ve kültürel yaşamı destekleyen işlevlerle zenginleştirilmiştir.

Kentsel sirkülasyon kararlarında yayaların güvenli ve kesintisiz hareket edebilmesi öncelikli tutulmuştur. Mevcut minibüs güzergâhı ve araç ulaşımı korunurken Çan Caddesi çevresinde trafik hızını azaltacak düzenlemeler, geniş kaldırımlar ve yeni yaya geçişleri önerilmiştir. Meydanın farklı yüksekliklerini birbirine bağlayan merdivenler, rampalar ve asansör sayesinde çocukların, yaşlıların ve engelli bireylerin alanın tamamına erişebilmesi hedeflenmiştir. Basamakların bazı bölümleri amfi biçiminde genişletilerek oturma, bekleme ve küçük etkinlikler için kullanılabilecek alanlara dönüştürülmüştür.

Kentsel tasarım ve peyzaj mimarlığı kararları, projenin doğal çevreyle kurduğu ilişkinin temelini oluşturmuştur. Mevcut sağlıklı ağaçların korunması, yol kenarlarında ve refüjlerde yeni yeşil bantların oluşturulması ve meydanın gölgelikli oturma alanlarıyla desteklenmesi önerilmiştir. Peyzaj tasarımında zeytin, ıhlamur, pırnal meşesi ve bölgenin iklim koşullarına uyum sağlayan çeşitli bitki türleri değerlendirilmiştir. Yeşil çatı ve teraslarda kullanılan bitkilendirme yaklaşımıyla yaz aylarında daha konforlu bir kamusal ortam oluşturulması, sert zeminlerin azaltılması ve kent içerisindeki yeşil alanların birbirine bağlanması hedeflenmiştir.

Malzeme seçimlerinde Çanakkale’nin doğal taş dokusundan yararlanılmış; taş kaplamalar, ahşap yüzeyler ve mikrobeton esaslı zeminler bir arada düşünülmüştür. Yapının ara katında kullanılan ahşap malzeme daha sıcak ve davetkâr bir atmosfer oluştururken, meydandaki kıvrımlı peyzaj elemanları ve oturma yüzeyleri doğal topoğrafyayla uyumlu biçimde tasarlanmıştır.

Projenin önemli odaklarından biri olan Çiçeklidede Türbesi ise tarihsel ve manevi değeri korunarak yeniden ele alınmıştır. Türbe çevresinde ahşap bir saçak, doğal taş duvarlar ve su öğesi önerilerek ziyaretçiler için daha sakin ve tanımlı bir alan oluşturulması amaçlanmıştır. Tasarlanan taş duvarın aynı zamanda Çiçeklidede’nin tarihini anlatan bir bilgilendirme yüzeyi olarak kullanılması düşünülmüştür. Böylece meydanın geçmişiyle bugünkü kent yaşamı arasında yeni bir bağ kurulmuştur.

Biga kent meydanı tasarımı yarışması için hazırlanan bu öneri, mimari yapıların, ulaşım sisteminin, peyzaj alanlarının ve tarihi değerlerin birlikte değerlendirildiği kapsamlı bir kentsel tasarım projesi niteliğindedir. Çiçeklidede Meydanı’nın mevcut kimliğini koruyarak yeniden yorumlayan çalışma; yeşil çatıları, kamusal terasları, kültürel atölyeleri ve yaya odaklı düzenlemeleriyle Biga için daha erişilebilir, canlı ve doğayla ilişkili bir kent merkezi önermektedir.